بازیگر

متولدین ۰۷ فروردین سینما ، تئاتر و موسیقی؛ خسرو شکیبایی

به گزارش باکس افیس ایران: خسرو شکیبایی (زادهٔ ۷ فروردین ۱۳۲۳ – درگذشتهٔ ۲۸ تیر ۱۳۸۷) بازیگر سینمای ایران بود. او تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد.

تا پیش از انقلاب فقط در عرصهٔ تئاتر و دوبله فعالیت داشت و فعالیت حرفه‌ای در سینما را با بازی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) آغاز کرد. خسرو شکیبایی در نزدیک به ۴۰ فیلم سینمایی بازی کرد. بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون ساختهٔ داریوش مهرجویی یکی از ماندگارترین نقش‌هایی است که او ایفا کرده‌است.  

خسرو شکیبایی
 
نام اصلیخسرو شکیبایی
تولد۷ فروردین ۱۳۲۳
تهران، ایران
والدیناحمد شکیبایی
فریده خاتمی
مرگ۲۸ تیر ۱۳۸۷ (۶۴ سال)
بیمارستان پارسیان، تهران
علت مرگسرطان کبد
مدفنقطعه هنرمندان بهشت زهرا
ملیتایرانی
پیشهبازیگر، فیلمنامه‌نویس، دوبلور، دکلمه‌خوان
سال‌های فعالیت۱۳۴۲–۱۳۸۷
همسر(ها)پروین کوشیار   تانیا جوهری (همسر سابق)
فرزندانپوریا شکیبایی (فرزند پروین کوشیار)   پوپک شکیبایی (فرزند تانیا جوهری)
مدرک تحصیلیرشتهٔ بازیگری از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
صفحه در وبگاه IMDb
صفحه در وبگاه سوره
 
جوایز

زندگی‌نامه

دوران کودکی و نوجوانی

خسرو شکیبایی در ۷ فروردین‌ماه سال ۱۳۲۳ در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد. در شناسنامه نامش «خسرو» است ولی خانواده و نزدیکان، او را «محمود» صدا می‌کردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت. او پیش از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفه‌هایی چون خیاطی و کانال‌سازی و آسانسورسازی کار می‌کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد. وی فارغ‌التحصیل بازیگری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد، ۵ سال بعد یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد.

دوران کاری

تئاتر

خسرو شکیبایی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد. از جمله نمایش‌هایی که وی در آن‌ها ایفای نقش نموده‌است، می‌توان به سنگ و سرنا، همه پسران من، شب بیست و یکم و بیا تا گل برافشانیم اشاره کرد. او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدان‌ها و هنگامه شیرین وصال را هم در کارنامه دارد.

سینما

خسرو شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلی‌متری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال ۱۳۶۱ در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینی‌هایی کرد. از جمله در فیلم‌های دزد و نویسنده، ترن و رابطه خوب ظاهر شد. اما پس از بازی در فیلم هامون (داریوش مهرجویی، ۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبان‌ها افتاد. او برای بازیش در همین فیلم از «هشتمین جشنواره فیلم فجر»، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.

او برای بازی در فیلم کیمیا (احمد رضا درویش، ۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد. او سومین سیمرغ خود را هم برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم سالاد فصل (فریدون جیرانی) گرفت. از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد) بود. خسرو شکیبایی آخرین جایزه‌اش را از ششمین جشن ماهنامه «دنیای تصویر» برای بازی در فیلم کاغذ بی خط دریافت کرد.

پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم حکم (۱۳۸۳)، باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت‌الله انتظامی ایفای نقش کرد.

در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت. او همچنین در بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.

تلویزیون

خسرو شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال سمک عیار ایفای نقش کرد و پس از آن در سریال‌هایی چون لحظه، کوچک جنگلی، مدرس، روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، آواز مه، تفنگ سر پر و در کنار هم بازی کرد.

خسرو شکیبایی در چند فیلم تلویزیونی هم حضور یافت. آخرین نقش‌آفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی پیوند (سعید عالم‌زاده) و آخرین نمایش فیلمش، آشیانه‌ای برای زندگی (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.

صداپیشگی

خسرو شکیبایی ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت. شاخص‌ترین اثر سینمایی که خسرو شکیبایی در آن صحبت کرد فیلم شعله بود که در آن به جای پیرمرد مسلمان ده ایفای صدا نمود. او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرینی سینما و تئاتر و تلویزیون، برخی از سروده‌های فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.

مرگ

خسرو شکیبایی در ساعت ۴ صبح جمعه ۲۸ تیرماه ۱۳۸۷ در سن ۶۴ سالگی در اثر ایست قلبی در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا دفن شد. او مدت‌ها از عارضه دیابت و همچنین سرطان کبد رنج می‌برد. در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس‌جمهور سابق ایران غلامعلی حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزت‌الله ضرغامی رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند، همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.

یادبود

  • در سال ۱۳۸۹ خورشیدی کتاب خسرو شکیبایی به تألیف الهام قره خانی با نگاه به زوایای گوناگون شخصیت این هنرمند توسط انتشارات خانه فرهنگ و هنر گویا منتشر شد. این کتاب مقدمه‌ای بر اصول بازیگری خسرو شکیبایی از نگاه آیدین آغداشلو، اکبر عالمی، جمشید مشایخی، مهران مدیری، هدیه تهرانی و هفتاد نفر دیگر از سایر هنرمندان ایران می‌باشد. در این کتاب تنی چند از هنرمندان سینمای ایران از دیدگاه‌های گوناگون دربارهٔ زندگی و هنر خسرو شکیبایی سخن گفته‌اند.
  • در بهمن سال ۱۳۹۱ آلبوم موسیقی به نام هامون و تنهایی به خوانندگی و ترانه‌سرایی احمد نورآیین، آهنگسازی سینا کلوت و تنظیم فراز خنافری به حمید هامون شخصیت فیلم هامون ساخته داریوش مهرجویی تقدیم شد. در این آلبوم موسیقی یک آهنگ با محوریت شخصیت حمید هامون به نام «هامون» قرار گرفته‌است. از آنجایی که پرداختن به ابعاد شخصیتی حمید در فیلم هامون در قالب یک ترانه نمی‌گنجد، ترانه‌سرا در شعر این قطعه به پرداختن دیالوگ‌ها و تصویر کلی این شخصیت بسنده کرده‌است.

جوایز و انتخاب‌ها

جشنواره فیلم فجر

جشنواره فیلم فجر

سالفیلمردهنتیجه
۱۳۶۸هامونسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مردبرنده
۱۳۷۳کیمیاسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مردبرنده
۱۳۸۳سالاد فصلسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مردبرنده
۱۳۷۱یکبار برای همیشهسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۷۵سایه به سایهسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۸۰کاغذ بی خطسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۸۵اتوبوس شبسیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۸۵اتوبوس شبدیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مردبرنده

مجله فیلم

مجله فیلم

سالفیلمردهنقشنتیجهمنبع
۱۳۸۳هامونبازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایرانحمید هامونبرنده 

وبگاه ایران اکتور

سالدورهفیلمردهنتیجهمنبع
۱۳۸۲سومینکاغذ بی خطلوح زرین بهترین بازیگر مردبرنده 
۱۳۸۴ششمینسالاد فصللوح زرین بهترین بازیگر مردنامزد 
۱۳۸۴ششمینحکملوح زرین بهترین بازیگر مردنامزد 

جشن سینمای ایران

سالدورهفیلمردهنتیجه
۱۳۷۰نخستینابلیسبهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۷۲سومینیک بار برای همیشهآهوی بلورین مردم بهترین بازیگر نقش اول مردبرنده
۱۳۷۲سومینساراآهوی بلورین مردم بهترین بازیگر نقش مکمل مردنامزد
۱۳۷۵ششمینکیمیاآهوی بلورین مردم بهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۷۵ششمینکیمیاآهوی بلورین بازیگر برگزیده سینمای دفاع مقدسبرنده

جشنواره سینما و زن

سالدورهفیلمردهنتیجهمنبع
۱۳۷۴نخستینکیمیابهترین بازیگر نقش اول مردبرنده 

جشن خانه سینما

جشن خانه سینما

سالفیلمردهنتیجه
۱۳۷۶سرزمین خورشیدبهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۸۵چه کسی امیر را کشت؟بهترین بازیگر نقش اول مردنامزد
۱۳۸۶اتوبوس شببهترین بازیگر نقش اول مردبرنده
۱۳۸۷ستاره‌ها : ستاره بودبهترین بازیگر نقش اول مردبرنده

جشنواره جهانی فیلم پیونگ یانگ

جشنواره جهانی فیلم پیونگ یانگ

سالفیلمردهنتیجهمنبع
۱۹۹۸خواهران غریببهترین بازیگر مردبرنده 

فیلم شناسی

فیلم‌های سینمایی

 
سالنام فیلمنام نقشنام کارگرداننکات مهم
۱۳۶۰خط قرمز مسعود کیمیایی 
۱۳۶۲دادشاه حبیب کاووش 
۱۳۶۳صاعقه ضیاءالدین دری 
۱۳۶۴دزد و نویسنده کاظم معصومی 
۱۳۶۵رابطه پوران درخشنده 
۱۳۶۶شکار مجید جوانمرد 
ترن امیر قویدل 
۱۳۶۸عبور از غبار پوران درخشنده 
هامونحمید هامونداریوش مهرجویی* برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از هشتمین جشنواره فیلم فجر انتخاب به عنوان بازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایران برای بازی در نقش حمید هامون
۱۳۶۹جستجو در جزیره مهدی صباغ‌زاده 
ابلیس احمدرضا درویشنامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد از اولین جشن سینمای ایران
۱۳۷۰بانومحمودداریوش مهرجویی 
۱۳۷۱یک بار برای همیشه سیروس الوند* نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از یازدهمین جشنواره فیلم فجر، برنده آهوی بلورین مردم به عنوان بهترین بازیگر نقش اول مرد از سومین جشن سینمای ایران
ساراگشتاسبداریوش مهرجویینامزد دریافت آهوی بلورین مردم به عنوان بهترین بازیگر نقش دوم مرد از سومین جشن سینمای ایران
پرواز را به خاطر بسپار حمید درخشانی 
۱۳۷۲بلوف ساموئل خاچیکیان 
۱۳۷۳کیمیارضااحمدرضا درویش* برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر بهترین بازیگر نقش اول مرد در اولین جشنواره سینما و زن برنده آهوی بلورین مردم به عنوان بازیگر برگزیده سینمای دفاع مقدس از ششمین جشن سینمای ایران نامزد دریافت آهوی بلورین مردم به عنوان بهترین بازیگر نقش اول مرد از ششمین جشن سینمای ایران
پریاسدداریوش مهرجویی 
درد مشترک یاسمین ملک‌نصر 
۱۳۷۴خواهران غریبمنصورکیومرث پوراحمد 
عاشقانهنادرعلیرضا داودنژاد 
سایه به سایه علی ژکاننامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از پانزدهمین جشنواره فیلم فجر
۱۳۷۵سرزمین خورشید احمدرضا درویش 
۱۳۷۶زندگی اصغر هاشمی 
روانی داریوش فرهنگ 
۱۳۷۸میکس داریوش مهرجویی 
عشق شیشه‌ای حمید حیدرنژاد 
دختردایی گمشده داریوش مهرجویی 
۱۳۷۹دختری به نام تندر حمیدرضا آشتیانی‌پور 
۱۳۸۰مزاحم سیروس الوند 
لژیون ضیاءالدین دری 
کاغذ بی خطجهانگیرناصر تقوایینامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از بیستمین جشنواره فیلم فجر برنده لوح زرین بهترین بازیگر مرد از سایت ایران آکتور (دوره سوم) دومین بازیگر نقش اول مرد سال در هفدهمین دوره منتخب نویسندگان و منتقدان
اثیریعمومحمدعلی سجادی 
۱۳۸۲صبحانه‌ای برای دو نفر مهدی صباغ‌زاده 
۱۳۸۳ازدواج صورتی منوچهر مصیری 
سالاد فصل فریدون جیرانیبرنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از بیست و سومین جشنواره فیلم فجر نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد از سایت ایران آکتور (دوره ششم)
حکم مسعود کیمیایی* نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد از سایت ایران آکتور (دوره ششم)
۱۳۸۴چه کسی امیر را کشت؟ مهدی کرم‌پورنامزد تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد در دهمین جشن خانه سینما
عروسک فرنگیشهاب سالکفرهاد صبا 
پیشنهاد ۵۰ میلیونی مهدی صباغ‌زاده 
ستاره‌ها ۳: ستاره بود فریدون جیرانیبرنده تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد در دوازدهمین دوره جشن خانه سینما
۱۳۸۵دست‌های خالیامیرحسینابوالقاسم طالبینامزد تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد در یازدهمین دوره جشن خانه سینما
اتوبوس شبرحیمکیومرث پوراحمدبرنده دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد از بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر
رئیسدکترمسعود کیمیایی 
۱۳۸۶دایناسوراستاد خوش‌نویسپرویز شیخ‌طادی 
شب رسول صدرعاملی 
دل شکسته علی روئین‌تن 
۱۳۸۷امروز نه فردا فریدون جیرانی 
حیرانپدربزرگ ماهیشالیزه عارف پورآخرین فیلم خسرو شکیبایی

مجموعه‌های تلویزیونی

سالعنوانکارگردانتوضیحات
۱۳۵۴ سمک عیّارمحمدرضا اصلانی 
خلیل ده مردهمحمود استاد محمد 
 لحظهمحمد صالح علا 
 مدرسهوشنگ توکلی 
۱۳۶۷ کوچک جنگلیناصر تقوایی (نیمه تمام)، بهروز افخمی 
۱۳۶۸ روزی روزگاریامرالله احمدجودر نقش مراد بیگ
تهران ۵۳  
 میثاق خون  
 میراث مشترک گوینده گفتار متن
۱۳۷۴ بوی گل‌های وحشیحسینعلی لیالستانیدر نقش کوهیار
۱۳۷۵ خانه سبزبیژن بیرنگ، مسعود رسامپخش از شبکهٔ ۲ سیما
۱۳۷۶ سرزمین سبزبیژن بیرنگ، مسعود رسامپخش در سال ۱۳۸۶
۱۳۷۷ کاکتوسمحمدرضا هنرمندفقط در سری اول این مجموعه تلویزیونی بازی کرده
۱۳۷۸/۱۳۷۹ تفنگ سرپرامرالله احمدجودر نقش آقا سید
۱۳۸۱ آواز مهحسینعلی لیالستانی 
در کنار همفتحعلی اویسیشبکه یک
باران عشقفریدون حسن‌پور/احمد امینیشبکه ۵ پخش در محرم
۱۳۸۱–۱۳۸۶ شیخ بهاییشهرام اسدیشیخ عزالدین (پدر شیخ بهایی)

فیلم‌های تلویزیونی

 
سالنام فیلمنام نقشنام کارگرداننکات مهم
۱۳۸۶میراث حسین زینعلیپخش از شبکه یک سیما
۱۳۸۷آشیانه‌ای برای زندگی حمید طالقانی 
بختک یوسف صیادی 

فیلم‌های کوتاه

 
سالنام فیلمنام نقشنام کارگرداننکات مهم
۱۳۵۴کتیبه فریبرز صالح 

نمایش‌های تئاتر

از جمله نمایش‌هایی که شکیبایی در آنها حضور داشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پنجهٔ عدالت
  • زیر گذر لوطی صالح
  • تراژدی کسری
  • هنگامه شیرین وصال
  • بلیت تئاتر
  • پنجه به دست آوردن
  • صیادان
  • با خشم به یاد آر
  • بازرس
  • سنگ و سرنا
  • همهٔ پسران من
  • شب بیست و یکم
  • بیا تا گل برافشانیم
  • شاهزاده و گدا

صداپیشگی

  • شعله (پیرمرد مسلمان)
  • غازهای وحشی (آرتور ویتی)
  • چارلتون هستون (زلزله، بوکانیر، چهار تفنگدار، نبرد میدوی، آخرین مردان سرسخت، سرگرد هندی)
  • جیمز میسون (معلم من شیطان، قیمت یک زندانی)
  • بیلی کازبی

آلبوم‌های موسیقی

سالعنوانسروده‌هاینوع (ژانر)ناشرتوضیحات
۱۳۷۳ نامه‌ها سید علی صالحی دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش
۱۳۷۴ مهربانی محمدرضا عبدالملکیان دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش
صدای پای آب سهراب سپهری دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش (مجوز انتشار شماره ۱۵۹۰/۴/ج از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)
۱۳۷۵ نشانی‌ها سید علی صالحی دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش
۱۳۸۲ آلبوم سهراب سهراب سپهری دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش
پری‌خوانی فروغ فرخزاد دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش
  حجم سبز سهراب سپهری دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری دارینوش
۱۳۹۱ ۴۰ حکایت از گلستان سعدی حکایت‌های گلستان سعدی دکلمه مؤسسهٔ فرهنگی ـ هنری آوای خورشید آهنگساز: کارن همایون‌فر، سنتور، صداهای الکترونیک و دستیار آهنگساز: آرش بادپا. تار: مهدی سیف. کمانچه: همایون پشت‌دار. نی: بابک حبیبی. (شمارهٔ مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: ۹۱–۷۴۴۴)



بدون دیدگاه

پاسخ دهید

فیلدهای مورد نیاز با * علامت گذاری شده اند